Transitiegesprek

Het boek De Transformatieve Regio beschrijft 47 hoopvolle kiemen van verandering in de provincie Utrecht, en stelt één vraag centraal: hoe kom je daar voorbij, niet alleen met beleid, maar door voort te bouwen op wat lokaal en regionaal al aanwezig is? Harm van den Heiligenberg liet zien dat we bij bijvoorbeeld bio-based bouwen nog grotendeels in de experimentele fase zitten. Opschalen, uitbreiden naar gewone wijken en inbedden in normen en procedures moet nog op gang komen. Zijn vier bouwstenen voor regionaal transitiewerk: de unieke regio beschrijven, naast de klassieke overheid een adaptieve werkwijze ontwikkelen, werken in beschermde niches, en kiezen voor radicale innovaties.

Mieke Oostra bracht de wijk in beeld: subsidies en projecten hebben een beperkte looptijd en een vooraf bepaald doel, terwijl elke wijk uniek is. In haar breakoutroom was er grote consensus dat actieonderzoek centraal moet staan, met de behoeften in de wijk voorop en regiodeals als vervolg. Dorinne Raaimakers liet zien hoe een laagdrempelig instrument als de ObsIdentify-app mensen met biodiversiteit én met elkaar verbindt, en hoe aanstekelijk plezier kan werken.

Derk Loorbach reflecteerde scherp: we weten en kunnen al veel, maar zolang de onderstroom in de niche blijft hangen, wordt het nooit systeemverandering. Zijn hamvraag: hoe zorgen we dat het institutioneel zo wordt ingeregeld dat iedereen geprikkeld wordt om vanuit de eigen plek aan verandering te werken?

Over de rol van de overheid en over onszelf liepen de meningen uiteen. Is de blokkade het politiek-bestuurlijke systeem, of zijn wij zelf ook het systeem? Moet je Den Haag laten liggen, het Rijk betrekken via concrete praktijkcases, of politieke tegenmacht organiseren? Ook de verhouding tussen plezier en structuur bleef een open spanning: plezier is een basis, maar is het genoeg? Deze vragen nemen we mee in de komende gesprekken.

Voor bezoekers die dit gesprek terugkijken: de kern is dat voorbij de kiem komen vraagt om speelruimte binnen instituties, om een startpunt bij wat de wijk nodig heeft, en om structuren die samenwerking en financiering makkelijker maken.

Binnenkort kun je hier klikken voor de volledige samenvatting van dit TransitieGesprek (PDF).